Home Wat gaat de Piraten Partij doen binnen de GGZ?

Toekomstvisie

De coronacrisis laat de zwakke punten in onze samenleving zien; de mentale gezondheid en de GGZ zijn zulke zwakke plekken. In een steeds hectischer, stressvoller, complexer en prestatiegerichter wereld, is GGZ meer dan ooit nodig. Door de jarenlange bezuinigingen worden mensen die problemen ervaren met hun mentale gezondheid niet goed geholpen, zijn de wachtrijen enorm en zijn medewerkers overwerkt.

De Piratenpartij ziet twee verschillende oplossingen voor de problemen in de GGZ die er samen voor zorgen dat de mentale gezondheid van de hele bevolking er op vooruit gaat. Enerzijds zijn er investeringen en hervormingen nodig, anderzijds moet er een bredere maatschappelijke verandering komen om mentale gezondheidsklachten te voorkomen, bijvoorbeeld door invoering van het onvoorwaardelijk basisinkomen.

De Piratenpartij wil dat burgers, patiënten en ervaringsdeskundigen structureel worden betrokken bij het maken van beleid. Daarnaast behoeft de specialistische zorg landelijke financiering en moet er een einde komen aan marktwerking in de GGZ. Dit geldt voor zowel jeugd-GGZ als voor volwassenen-GGZ: passende zorg voor iedereen. Daarom is het terugdringen van het personeelstekort van groot belang.

Duidelijker, inzichtelijker en toegankelijker interventies maken meetbaar hoe effectief behandelingen zijn. De mensenrechten behoeven betere waarborgen. Er zijn meer investeringen nodig in de belangen en het welzijn van patiënten en zorgbehoevenden.

De Piratenpartij wil een samenleving waarin mentale en sociale gezondheid net zo belangrijk zijn als fysieke gezondheid; waarin we openlijk durven te spreken over onze emoties; waarin depressie niet langer een taboe is en waarin we afscheid nemen van het keurslijf van sociale normen waar we allemaal aan moeten voldoen; waarin iedereen met mentale klachten meteen adequate hulp krijgt. De GGZ moet in staat worden gesteld om deze hulp te bieden. Zie hierover ook ons verkiezingsprogramma: https://wiki.piratenpartij.nl/tk2021:partijprogramma:thema#ggz

Preventie en bevorderen mentale gezondheid

Preventie is essentieel. Het starten van preventie moet beginnen op de basisschool en via de jeugdgezondheidszorg. Vanuit de landelijke overheid is ondersteuning nodig in de vorm van subsidies, beleid en beleidsontwikkeling.

Preventie kan ook op andere manieren worden bereikt. In de huidige maatschappij ligt de druk veel te hoog. Stress, angst en depressies zijn hiervan het gevolg. Een onvoorwaardelijk basisinkomen neemt een deel van de zorgen bij mensen weg. Een werkweek van drie of vier dagen verbetert de balans tussen werk en vrije tijd.

De effecten van sociale media, pesten, sociale uitsluiting en discriminatie op de mentale gezondheid bij jongeren verdienen meer aandacht.

De Piratenpartij staat voor beleid dat de basis vindt in wetenschappelijk onderzoek. De kennis van onder andere kinderpsychologen moet daarom een plaats krijgen in het maken van beleid.

Mensenrechten behoeven betere waarborgen en meer investeringen in de belangen en welzijn van patiënten en zorgbehoevenden. Er is te vaak dwang in de geestelijke gezondheidszorg. Patiënten en zorgbehoevenden moeten meer invloed krijgen op hun behandeling. Er moeten sancties komen op stigmatisering door hulpverleners. Gedwongen experimenteren in de volwassenen -en jeugd-GGZ wil de Piratenpartij verbieden.

De Piratenpartij staat voor beleid dat is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat preventie goedkoper is dan behandelen. Andere politieke partijen schuiven dit inzicht vaak aan de kant. Het huidige zorgsysteem prikkelt zorginstellingen vooral om zoveel mogelijk te behandelen – niet om door preventie of een effectieve behandeling juist verdere behandeling te voorkomen. Dat dit toch gebeurt, is te danken aan de intrinsieke motivatie van GGZ-personeel. Wij zetten in op preventie, en zullen de andere partijen in de Tweede Kamer met wetenschappelijk onderzoek overtuigen dat dit is waar de overheid op in moet zetten.

Met meer inspraak van patiënten en zorgbehoevenden over hun behandeling komen ineffectieve behandelingen sneller in beeld.
In Nederland is er een kloof tussen wetenschap en GGZ-praktijken. Vaak weet men niet eens hoe de mentale gezondheid te versterken; plannen zijn vaak onrealistisch. Veel overheidsgeld gaat naar deze plannen, met name in de jeugdzorg.

In een welvarend land als Nederland zou niemand in armoede moeten leven. Helaas is dit nog wel het geval. De Piratenpartij wil een onvoorwaardelijk basisinkomen invoeren. Met een basisinkomen krijgen alle burgers iedere maand een bedrag op hun rekening, genoeg om van te leven. Ook werkende ontvangen dit onvoorwaardelijk basisinkomen.

Uit verschillende onderzoeken en experimenten is gebleken dat het basisinkomen de stress vermindert en het gevoel van geluk vergroot. Angst voor het kwijtraken van een baan neemt af, je hoeft je geen zorgen meer te maken over de huur, en de armoedeval verdwijnt. Mensen krijgen hierdoor ook meer de mogelijkheid om zichzelf te ontwikkelen, en momenten van zelfreflectie in te lassen. Onvoorwaardelijk basisinkomen voorkomt stress door vermindering van de (maandelijkse of soms wekelijkse) lasten- èn van de prestatiedruk. De dwang tot solliciteren en het moeten aanleveren van bewijzen neemt af. Het privéleven staat minder onder druk door minder bemoeienis van de overheid. Basisinkomen erkent het bestaansrecht, creëert rust en vermindert stress.

De Piratenpartij wil een einde aan de marktwerking in de zorg. Iedereen moet waar nodig passende hulp krijgen zonder zich zorgen te hoeven maken over vergoeding door de verzekeraar. De keuze voor de behandeling – gericht op het verbeteren van de mentale gezondheid – hoort bij arts en patiënt, niet bij de verzekeraar; die heeft immers andere belangen.

Het is de ambitie van de Piratenpartij om jongeren al op de basisschool groepsgewijs kennis te laten maken met zelfhulp-strategieën zoals ontspanningstechnieken en mindfulness. Daarnaast is de school ook het centrum bij uitstek om na schooltijd de gelegenheid tot sporten en/of creatieve activiteiten te bieden.

Veel instellingen in het Hoger Onderwijs hebben studentpsychologen in dienst. Hoewel veel leerlingen positief zijn over de hulp die ze daar krijgen is hier nog veel verbetering mogelijk. De wachttijden voor de studentpsycholoog zijn veel te lang. Studenten moeten maanden wachten voordat ze een afspraak krijgen. Een specifiek budget voor studentpsychologen kan verlichting bieden. Verder wil de Piratenpartij dat studentpsychologen ook aan de slag kunnen op middelbare scholen.

De prestatiedruk voor jongeren is de afgelopen jaren alleen maar toegenomen. Al vanaf de kleuterklas moeten de kinderen via toetsen laten zien wat ze kunnen. Deze prestatiedruk werkt door in alle lagen van het onderwijs; van de kleuterklas tot aan het promotietraject.

We kunnen de veerkracht van jongeren versterken door ze al vroeg zelfhulp strategieën aan te leren. Maar we moeten niet alleen onze jongeren aanpassen aan het systeem. We moeten het systeem aanpassen zodat het weer bij onze jongeren past. De focus moet liggen op ontplooiingsmogelijkheden mede door buitenschoolse activiteiten.

Het leenstelsel vraagt veel te veel van onze jongeren. Zij studeren fulltime, worden geacht daarnaast een (bij)baan te hebben en voor een kans op een goede carrière moeten ze toch minstens in één commissie gezeten hebben. Het is dan ook geen rocket science om te zien hoe het komt dat zo veel studenten last hebben van depressies. De Piratenpartij wil een onvoorwaardelijk basisinkomen vanaf 18 jaar. Totdat dit mogelijk is moet de basisbeurs weer terug komen en moeten de schulden van huidige studenten worden kwijtgescholden.
Zie voor meer info: https://wiki.piratenpartij.nl/tk2021:partijprogramma:thema#jeugdzorg

Wachtlijsten & toegankelijkheid

Om de wachtlijsten in de GGZ en verslavingszorg op te lossen moeten de arbeidsvoorwaarden van alle medewerkers verbeteren. Zonder goede arbeidsvoorwaarden zal het niet lukken om extra personeel aan te trekken. Aangezien het tekort groot is zal dit niet voldoende zijn. De GGZ moet gericht mensen aantrekken.

De wachtlijsten in de jeugd-GGZ laten zien hoezeer de decentralisatie heeft gefaald. De kwaliteit van zorg is afhankelijk geworden van de aanwezige expertise in de gemeenten. De onderlinge verschillen in budgetten, toegankelijkheid en kwaliteit zijn groot. Gemeentes stellen ieder afzonderlijk een zorgpakket samen; er is sprake van rechtsongelijkheid omdat de zorg afhangt van de postcode. Jeugd-GGZ is gespecialiseerde zorg die niet bij de gemeente moet liggen maar waar landelijk beleid voor moet zijn. Wanneer deze stap is gezet kan ook daar het personeelstekort effectief worden opgelost.

Omdat het personeelstekort in de GGZ niet van de een op de andere dag oplost is het nodig om extra maatregelen te nemen zodat de verhoogde hulpvraag door corona kan worden opgevangen. Zo willen wij dat het ambulante veld (o.a. praktijkondersteuners van de huisarts GGZ, wijkteams, jeugdteams, maatschappelijk werk) meer outreachend gaat werken. Hiervoor zal wel voor deze groepen extra scholing nodig zijn en verbeterde arbeidsvoorwaarden.

Stimulering van het ambulante veld (o.a. praktijkondesteuners van de huisarts GGZ, wijkteams, jeugdteams, maatschappelijk werk) meer outreachend te laten werken. Daarvoor is specifieke scholing en verbetering van de arbeidsvoorwaaren nodig. Daarnaast zijn korte lijnen met gespecialiseerde GGZ onmisbaar. Snelle en gestructureerde intakes zijn essentieel, opdat de wachttijden voor adequate therapie worden teruggebracht. Daarbij is het werven van personeel onmisbaar.

De Piratenpartij wil meer preventie; door betere voorlichting over psychische klachten in de media en via gezondheidsdiensten van bedrijven en opleidingen er voor zorgen dat de instroom in de GGZ afneemt. We vragen ons af hoe het komt dat zo veel Nederlanders psychische klachten ontwikkelen en hoe we de samenleving moeten veranderen om dit percentage terug te brengen. Het verminderen van de prestatiedruk is hier onderdeel van.

Om de wachtlijsten in de GGZ en verslavingszorg op te lossen moeten allereerst de arbeidsvoorwaarden van alle medewerkers verbeteren. Zonder goede arbeidsvoorwaarden zal het niet lukken om extra personeel aan te trekken. Aangezien het tekort aanzienlijk is zal dit echter niet voldoende zijn. De GGZ moet gericht mensen gaan aantrekken.

Om interventies duidelijker, inzichtelijker en toegankelijker te maken zijn onderzoeken naar de effectiviteit van de behandeling nodig. Ineffectieve behandelingen moeten niet worden doorgefinancierd, maar worden stopgezet. Patiënten en zorgbehoevenden moeten meer invloed op hun behandeling krijgen.

De Piratenpartij wil transparante financiering, vanuit één ministerie, met een toereikend budget voor zowel de toegang tot als de kwaliteit van de GGZ. Een percentage is nog niet vast te stellen.

Ambulantisering

Zodra de ambulante zorg leidt tot een overschot aan bedden is reductie aan de orde. Niet eerder. Meer zorg aan huis kan verdere achteruitgang in de psychische problemen voorkomen.

Er is degelijk vergelijkend kosten en effectiviteitsonderzoek nodig, maar ook eenvoudigweg bewustwording. Door de verzekeraars kennis te laten maken met de praktijksituatie (‘stages’), kunnen zij ervan overtuigd raken dat zorg aan huis vaak goedkoper en doeltreffender is dan in klinische setting.

Snelle juridische toetsing van gedwongen behandeling blijft essentieel. De autonomie van de patiënt dient voorop te staan.

Kwaliteit van de zorg

Permanente educatie met evaluatie van de effectiviteit hiervan moet worden geboden aan alle medewerkers. Voor cliënten dient voldoende informatie in begrijpelijke taal beschikbaar zijn. Cliënten worden tijdens de intake geïnformeerd dat zij zonder represailles kunnen vragen om een andere behandelaar als er geen klik is.

De Piratenpartij wil decentralisering van de zorg terugdraaien; beter ten halve gekeerd….

GGZ beleid dient bepaald te worden door deskundigen, niet door wethouders met wisselende kennis en ervaring in het veld. ‘Postcode zorg’ moet stoppen. De Piratenpartij streeft integratie van de relevante wetten voor de GGZ na om genoemde schotten weg te nemen. De Piratenpartij staat open voor ideeën van ervaringsdeskundigen en vanuit het werkveld. Voor introductie van verbeteringen en voor innovatie dient een praktijkonderzoek te worden verricht. Financiering van innovatie wordt meegenomen in de bepaling van het budget.

Het vinden van een betaalde diagnose-behandelcombinatie kost soms meer tijd dan diagnose en behandeling. De Piratenpartij wil administratieve lasten en bureaucratie beperken met meer vertrouwen in de keuzes van professional en minder in die van zorgverzekeraars. Bij dossiervoering moet dubbel werk worden voorkomen. We zijn per saldo meer geld kwijt aan patiënten die door gebrek aan professionele zorg (late start, gebrekkige continuïteit) afglijden dan aan de opleiding van voldoende professionals.

Wanneer psychiatrische problemen zo ernstig of complex zijn dat een specialistische behandeling niet voldoende helpt, moet hoog specialistische zorg worden aangeboden. De groep mensen die deze zorg nodig heeft is niet heel groot, maar zij
hebben wel een extreem groot belang bij passende hulp. Het is belangrijk om structuur aan te brengen voor de bekostiging van de TOPGGZ om zo ook aan de instanties die dit leveren zekerheid te bieden.

Beschikbaarheid woningen

Burgers met psychische problemen zouden recht moeten hebben op voorrang bij sociale huurwoningen. In alle lagen van de samenleving kampen we met een groot woningtekort. De Piratenpartij ziet duurzaam bouwen met onder andere hennepvezels als een oplossing voor dit probleem. Mensen met een acute zorgnood moeten altijd opgevangen kunnen worden. Aan de ene kant moeten er dus voldoende woningen beschikbaar zijn, maar deze woningen hebben ook begeleidend personeel nodig. Dit personeel kan aangetrokken worden door de arbeidsvoorwaarden te verbeteren.

Het aantal daklozen in Nederland is in de afgelopen tien jaar onder de kabinetten Rutte schrikbarend gestegen. Ondertussen hebben al 40.000 mensen geen dak meer boven hun hoofd. In een rijke samenleving als Nederland is dat een beschamend hoog aantal. In het Nederlandse model van Housing First, is zorg onlosmakelijk verbonden met het dak boven het hoofd, dat is niet goed. De economisch daklozen vallen hier buiten de boot omdat zij geen zorg nodig hebben. De mensen die wel in het zorg-traject terecht komen hebben een contract met de zorgverlener en niet met de huiseigenaar. Daarmee hebben ze geen
huurbescherming of rechten die andere huurders wel hebben. De Piratenpartij kiest voor Housing First naar het Finse model, waarin de zorgbehoefte is losgekoppeld van de woonbehoefte.

De gemeenten zijn nu verplicht om te zorgen voor een postadres. Hoewel sommige gemeenten daar erg moeilijk over doen, is dat een goede zaak, die niet zou moeten worden uitbesteed aan een zorg-organisatie. Door het postadres op een locatie bij de gemeente te houden, is er altijd een contactmoment en is ook inzichtelijk hoeveel daklozen er zijn. Nu er meer en meer digitaal wordt gecommuniceerd, zou de gemeente deze service moeten uitbreiden met een e-mailadres en een plek om deze te kunnen gebruiken.

Ervaringsdeskundigheid

Ervaringsdeskundigen weten waar ze het over hebben. Zij kunnen zich veel beter inleven in de situaties van mensen dan dat sommige specialisten dat kunnen. Zij kunnen beter inschatten hoe bijvoorbeeld een verslaafde redeneert en hoe hulp daarop aan te passen. Bij behandelingen wordt er al vaak gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigen maar dit kan zeker nog worden opgeschroefd. Door deze deskundigen cursussen aan te bieden om zich te verdiepen in het bieden van zorg kunnen zij breder worden ingezet. In de beleidsbepaling is nog veel te verbeteren door ervaringsdeskundigen structureel te betrekken en niet pas achteraf laten kijken naar een beleidsvoorstel. Ook in de evaluatie van beleid kunnen zij een grotere bijdrage leveren.

(De)stigmatisering

Hoewel we onszelf in Nederland graag zien als een open minded, tolerant land, weerspiegelt dit niet de werkelijkheid. Jaren lang heeft de VVD het beleid van “Normaal. Doen.” door de gehele samenleving verspreid. Wie niet voldoet aan de norm valt buiten de boot en wordt nu niet goed opgevangen.

Mensen die het label psychische aandoening hebben ontvangen krijgen te maken met vele, vaak onterechte vooroordelen. Een eerste stap is dat we af moeten van het hokjes denken. Je bent niet ofwel mentaal gezond ofwel mentaal ongezond; je bent niet normaal of abnormaal. Waar sommige mensen extra hulp nodig hebben om te functioneren in de huidige maatschappij hebben anderen dat minder, en dit kan ook nog eens verschillen in de tijd. Iedereen zou baat hebben met zo nu en dan een gesprek met een psycholoog.

Het tegengaan van het stigma doen we door een open gesprek te voeren met elkaar. Dit begint al door kinderen op de basisschool te leren hun gevoelens van angst of verdriet beter te uiten. Iedereen heeft een rol in het tegengaan van stigmata in de samenleving: de overheid, private organisaties, publieke instellingen, influencers, en; jij en ik. Deze cultuuromslag verdient een plek in alle lagen van de samenleving.

De Piratenpartij pleit voor educatie op gemeentelijk niveau om verward gedrag te kunnen herkennen en hoe vervolgens te handelen. Het is bij een destigmatisersingscampagne niet genoeg om deze informatie via reclameborden te verspreiden, het moet breder worden opgepakt. Zoals, informatie-avonden in buurthuizen, lezingen op middelbare scholen, MBO’s, Hogescholen en Universiteiten, cursussen aan medewerkers van de gemeente, een campagne op sociale media geven dit onderwerp de aandacht die het verdient.

Ouderen

De laatste fasen van het leven zijn niet minder belangrijk dan de eerdere; we moeten goed voor onze ouderen zorgen. De eenzaamheid onder ouderen is enorm. De Piratenpartij ziet dit als een groot probleem. Veel ouderen geven aan het liefst thuis te willen blijven wonen; daar hebben zij een sociaal netwerk. Zo voorkomen we eenzaamheid. We moeten er dan ook alles aan doen om dit mogelijk te maken.

Voor sommige ouderen is thuis wonen geen optie meer en past een verpleegsituatie beter. Er zijn echter grote verschillen in kwaliteit van verpleeghuizen. Door de bezuinigingen van de afgelopen jaren heeft het personeel vaak geen tijd meer om even een babbeltje te maken met de bewoners na de lichamelijke zorg of wanneer zij de koffie inschenken. De Piratenpartij ziet dit juist als een noodzakelijk onderdeel van de zorg; het contact, de aandacht, de menselijke warmte. In het bijzonder voor ouderen met psychische problemen is dit van levensbelang.

Het is tijd om extra te gaan investeren in de zorg. Door medewerkers betere arbeidsvoorwaarden te geven, meer handen aan het bed, ontstaat ruimte voor de belangrijke momenten van contact.

Arbeidsparticipatie en eigen kracht

Mensen met een psychische aandoening of een verslaving moeten, indien zij dit zelf willen, hulp krijgen met het zoeken naar een baan. Een baan kan zorgen voor ritme, sociale contacten en zekerheid. De Piratenpartij wil van het idee af dat iedereen een betaalde baan moet hebben met een werkweek van minstens 36 uur.

Onvoorwaardelijk basisinkomen geeft iedereen in de samenleving meer zekerheid. Vooral voor mensen met een psychische aandoening of verslaving is dit van groot belang. Zij hebben hiermee meer vrijheid om te ontdekken welke vorm van werk het beste past. Dit kan vrijwilligerswerk zijn, een parttime baan of toch die vijfdaagse werkweek. Bij iedereen past een andere vorm en we moeten elkaar helpen de juiste te vinden. Daarin moeten we dus ook af van het idee dat mensen die niet fulltime werken minder bijdragen aan de samenleving: ook vrijwilligerswerk is essentieel werk.

Het is wel belangrijk dat de begeleiding niet stopt op het moment dat de baan is gevonden. Voor mensen die langdurig werkloos zijn geweest is de overgang naar betaald werk vaak zwaar. Het is belangrijk dat er hulp is om deze overgangsfase goed door te komen.

Lotgenotencontactgroepen en zelfregiecentra spelen een grote rol in de ondersteuning van de GGZ. De Piratenpartij wil er echter wel voor waken dat zij niet in plaats van andere GGZ hulp komen. Vaak werken zelfregiecentra met vrijwilligers. De overheid kan dit dan als een goedkope oplossing zien, terwijl het die vrijwilligers vaak ontbreekt aan diepgaander kennis over de problematiek.

Veel zelfregiecentra geven zelf al aan dat ze geen hulpverleners zijn, maar wel helpen met het grip krijgen op het leven. Voor sommigen is dit dan ook zeker van toegevoegde waarde en is een extra investering belangrijk. Hetzelfde geldt voor lotgenotencontact. Dit is een vorm van hulp die op andere manieren niet mogelijk is en die voor veel mensen van groot belang is.

Complexe zorgvragen zoals de Jeugd-GGZ op een landelijk niveau regelen vermindert de beschikbaarheid voor de burger niet. Juist door het landelijk te regelen gaat de kwaliteit er op vooruit. Voor minder gespecialiseerde zorg hoeft dit niet het geval te zijn. Zelfregiecentra kunnen bijvoorbeeld heel goed op gemeentelijk niveau worden geregeld.

Beloftemonitor

Aan de politieke partijen is gevraagd om zichzelf een score te geven over de verwachte inzet voor de geestelijke gezondheidszorg in de aankomende regeringsperiode. Dit is vertaald naar een beloftemonitor die per politieke partij een visueel beeld geeft in welke mate de politieke partijen van zichzelf vinden dat ze gericht en gefocust zijn op de ggz. In de onderstaande diagrammen ziet u welke scores de politieke partijen zichzelf hebben gegeven op relevante thema’s in de geestelijke gezondheidszorg.
Let op! De beloftemonitor is gebaseerd op een zelfscoresysteem en dus GEEN weergave van de praktijkinzet van de politieke partijen in de afgelopen jaren!

Vergroot lettertype
Scroll naar top